วิธีการหาวันเก้ากอง

วันเก้ากองคือ วันที่คนโบราณกำหนดไว้ในปฏิทินซึ่งมีจำนวนในระบบ 12 วัน เป็นรอบหนึ่ง เพราะฉะนั้นเดือนหนึ่ง ๆ จะมีวันเก้ากองอยู่ 2 วัน หรือ  3 วัน และจะต้องมีความสัมพันธ์กับวันไทตามตารางซึ่งโบราณจารย์กำหนดวันเก้ากองสัมพันธ์กับเดือนและวันไทตามตารางข้างล่างนี้ เกี๋ยง ยี่ ๓ ๔ ๕ ๖

วันเก้ากองคือ วันที่คนโบราณกำหนดไว้ในปฏิทินซึ่งมีจำนวนในระบบ 12 วัน เป็นรอบหนึ่ง เพราะฉะนั้นเดือนหนึ่ง ๆ จะมีวันเก้ากองอยู่ 2 วัน หรือ  3 วัน และจะต้องมีความสัมพันธ์กับวันไทตามตารางซึ่งโบราณจารย์กำหนดวันเก้ากองสัมพันธ์กับเดือนและวันไทตามตารางข้างล่างนี้

เกี๋ยง

ยี่

๑๐

๑๑

๑๒

เดือนของล้านนา

เม็ด

สะง้า

ไส้

สี

เหม้า

ยี

เป้า

ไจ้

ไค้

เส็ด

เล้า

สัน

วันเก้ากองตรงกับวันไทย

 

เดือนเกี๋ยง             ตรงกับ  วันเม็ด                    ซึ่งจะมีวันร้วงเม็ด วันตับเม็ด วันก่าเม็ด  วันเมืองเม็ด

เดือนยี่                    ตรงกับ  วันสะง้า                 ซึ่งจะมีวันกดสง้า วันเต่าสง้า วันกาบสง้า วันรวายสง้า วันเปิกสง้า

เดือนสาม              ตรงกับ  วันไส้                     ซึ่งจะมีวันกัดไส้  ร้วงไส้  วันก่าไส้ วันตับไส้ วันเมืองไส้

เดือนสี่                   ตรงกับ วันสี                         ซึ่งจะมีวันเปิกสี  วันกดสี  วันเต่าสี กับกาบสี วันรวายสี

เดือนห้า                 ตรงกับ วันหม้า                    ซึ่งจะมีวันเมืองเหม้า  วันกัดเหม้า วันร้วงเหม้า  วันก่าเหม้า วันดับเหม้า

เดือนหก                ตรงกับ วันยี                          ซึ่งจะมีวันรวายยี  วันเปิกยี  วันกดยี  วันเต่ายี  วันกาบยี

เดือนจ็ด                 ตรงกับ วันเป้า                      ซึ่งจะมีวันดับเป้า วันเมืองเป้า วันกัดเป้า วันร้วงเป้า วันก่าเป้า

เดือนแปด              ตรงกับ วันไจ้                       ซึ่งจะมีวันกาบไจ้ วันรวายไจ้ วันเปิดไจ้ วันเต่าไจ้

เดือนเก้า                ตรงกับ วันไค้                       ซึ่งจะมีวันดับไค้ วันเมืองไค้ วันกัดไค้ วันร้วงไค้ วันก่าไค้

เดือนสิบ                ตรงกับ วันเส็ด                     ซึ่งจะมีวันกาบเส็ด วันรายเส็ด วันเปิดเส็ด วันกดเส็ด วันเต่าเส็ด

เดือนสิบเอ็ด         ตรงกับ วันเล้า                      ซึ่งจะมีวันก่าเล้า วันดับเล้า วันเมืองเล้า วันกัดเล้า วันร้วงเล้า

เดือนสิบสอง        ตรงกับ วันสัน                      ซึ่งจะมีวันเต่าสัน วันกาบสัน วันรวายสัน วันเปิกสัน วันกดสัน

                สูตรนี้ใช้ได้ทั่วไปทั้งของล้านนา เขินเชียงตุง ลื้อเชียงรุ่ง ลาวหลวงพระบาง แต่ต้องใช้เดือนของใครของมันคิดเดือนล้านนาเร็วกว่าเขินเชียงตุง และลื้อเชียงรุ่ง 1 เดือน เร็วกว่าลาวหลวงพระบาง ไทยภาคกลาง พม่า และไทยใหญ่ 2 เดือน  ในเดือนต่าง ๆ ที่กล่าวมา เมื่อวันเก้ากองตรงกับวันใดจะไม่นิยมเผาศพในวันนั้น ซึ่งคำอธิบายวันเก้ากองกล่าวว่า  วันเก้ากอง ทำอะไรที่เป็นงานมงคล เช่น ขึ้นบ้านใหม่ แต่งงาน เอาข้าวใส่ยุ้งฉาง ดี แต่ห้ามเผาศพ เพราะจะทำให้เดือดร้อนแก่ผู้ที่อยู่ข้างหลังและชาวบ้าน จะทำให้เกิดการตายตามกันไปมากจึงไม่นิยมเผาศพในวันนี้ แม้ปัจจุบันก็ยังมีการถืออยู่

                วันเก้ากองตามตารางนี้ใช้กันมาแต่โบราณแต่ในปัจจุบันเราไปใช้วันเก้ากองตามเดือนไทเขิน เชียงตุงซึ่งนับเดือนและวันขึ้นแรมต่างกัน บางปีอธิกมาสก็ไม่เท่ากัน อธิกวารก็ไม่เท่ากัน เข้าพรรษา-ออกพรรษาก็ไม่เท่ากัน การใช้วันเก้ากองระบบเดียวกันจึงเป็นการไม่สมควรเราควรจะต้องรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของล้านนาไว้ มิให้ถูกทำลาย หากตำราของล้านนาไม่ดี ในสมัยโบราณคงมีการเปลี่ยนแปลงโดยนักปราชญ์ผู้รู้ไปนานแล้ว

*******************************

 

แหล่งที่มา : ปฏิทินล้านนา

ไฟล์แนบ 30936.docx

โพสต์โดย : ภานุวัฒน์ ต๊ะลือ

MCP กฤตภาคออนไลน์

Leave a Reply